حمد الله مستوفى قزوينى

مقدمهء مصحح 37

ظفرنامه ( قسم الاسلاميه ) ( فارسى )

همكاران استاد مينوى به كار تصحيح متن شاهنامه اشتغال داشت ، يكى دو بار توسّط يكى از دوستان همكار به تصحيح متن ظفرنامه توصيه شد ، كه البتّه به دليل وسعت پهنهء كار و حجم بالاى آن از يك سو ، و عدم بضاعتى كه در خود سراغ داشت ، از ديگر سو ، و نيز بنا به مشغلهء فراوان در آن روزها ، با اظهار شرمسارى از فروگذاشتن توصيهء مشفقانهء همكار محترم ، از اقدام به اين كار تن زدم . تا آن‌كه طىّ سالهاى اخير پس از مطالعهء بيشتر در اين باب ، مهمل گذاشتن همّت عالى صاحب ظفرنامه در باب آفرينش بزرگترين حماسهء تاريخى زبان فارسى و نيز ناديده انگاشتن فضل تقدّم وى را در تتبّعات و تحقيقات ادبى را دور از انصاف ديدم و قلّت بضاعت خود را با توجّه بدين فرمايش عطّار نيشابورى توجيه كردم كه فرموده است : گر مرد رهى ميان خون بايد رفت * از پاى فتاده سرنگون بايد رفت تو پاى به راه درنِه و هيچ مپرس * خود راه بگويدت كه چون بايد رفت و بالأخره پس از رايزنيها و استمداد مكرّر از همكاران « پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى » طرح تصحيح ظفرنامه را براساس نسخهء واحد و منحصربه‌فرد ( آن روزها ) عرضه داشت ، و اين طرح در محضر رئيس دانشمند و شوراى محترم پژوهشگاه نيز پذيرفته آمد . چند تن از همكاران گرامى با نهايت بزرگوارى درخواست يارى و همكارى بنده را كريمانه اجابت كردند و بدين نحو با ياريهاى بىدريغ و مؤثّر رئيس پژوهشكدهء ادبيات كار استنساخ نسخهء ظفرنامه بلافاصله آغاز شد . شيوهء مختار در تصحيح متن ظفرنامه : روش كار ما در تصحيح متن حاضر مبتنى است بر شيوهء تصحيح متونى كه نسخهء منحصر به‌فرد دارند . از آنجا كه در اين‌گونه تصحيح متن صحّت و سلامت كار منحصرا منوط و متّكى بر ذوق و سليقه و قياس و اجتهاد شخص مصحّح ، بدون دستيارى نسخه بدلها ، است . بنابراين حاصل كار رنج و مشقّتى است توانفرسا و تكاپويى بىامان و گه‌گاه بىسرانجام در منابع و مراجع نامحدود و سرگردانيى بىپايان در محدودهء گره‌خوردهء يك نسخهء منحصر به‌فرد دست آخر هم مصحّح مىماند و انبوهى از دغدغه و وسوسه و عدم اطمينان و وثوق به منتجّهء كار . باوجوداين در ابتداى اقدام به تصحيح اين متن معظم ، به منظور احترام به همّت بلند